Magnus Carlsen schaakt zoals een dronkaard drinkt. Als hij in vorm is, hetgeen 358 dagen per jaar het geval lijkt te zijn, staan zijn stukken altijd op de juiste plek, manoeuvreren ze soepel naar almaar groter voordeel en laat hij langzaam maar zeker niets heel van zijn tegenstander: zijn technisch vernuft gaat ieder ander mens te boven. Van jongs af aan vergelijkt men Carlsen met Mozart, een luie vergelijking als die slechts hun jeugd contrasteert met hun kunnen, een adequate als die wil tonen dat ze beiden hun kunst dermate beheersen dat ze haar volledig naar hun hand hebben weten te zetten. Zoals de noten luisterden naar Mozart, luisteren de stukken naar Carlsen.

Zoals het een grootheid betaamt, bevat het oeuvre van Carlsen menige memorabele Pd4. Tegen Flores tijdens de olympiade van 2010, toch geen kleine grootmeester, luidde 34…Pd4! het begin van het einde van een typische positionele overspeelpartij in; als om de superioriteit van zowel de zet als de zwartspeler te benadrukken keerde het paard vijf zetten later triomfantelijk terug naar het veld der velden. Een andere Pd4 van formaat treffen we in Meier-Carlsen, Karlsruhe/Baden-Baden 2017. De zet zelf is te voor de hand liggend om indrukwekkend te zijn – maar ze blijft smaken; schoonheid verveelt nooit – noemenswaardig is vooral de coup de grâce die Pd4 later uitdeelt: vanaf hier vorkt het paard liefst twee torens, gulzig-onmiddellijk achter elkaar.

De indrukwekkendste Pd4 is evenwel een van Carlsens eerste. Mozart componeerde Exsultate, jubilate op zijn zestiende, Carlsen leek de Grünfeld achteloos te weerleggen. En dat tegen de toenmalige nummer vijf van de wereld: het genie Vasyl Ivanchuk, in het legendarische Linares-toernooi, editie 2007. Dit toernooi betekende Carlsens definitieve doorbraak tot de elite. De twee klassieke toernooien die hij ervoor had gespeeld, waren niet best verlopen: het Tal Memorial en de hoofdgroep van Corus leverden zestien remises en zes verliespartijen op. In Linares had Carlsen de uiteindelijke winnaar Anand tot het eind in het vizier, om op +1 en een elitewaardige TPR te eindigen. Toch kende Carlsen ook hier een matige periode. Hij was begonnen met 3,5 uit 5, maar scoorde slechts vier halfjes in de volgende vijf partijen. Toen volgde deze partij tegen Ivanchuk.

Carlsen-Ivanchuk, Linares 2007

1.d4 Pf6 2.c4 g6 3.Pc3 d5 4.cxd5 Pxd5 5.e4 Pxc3 6.bxc3 Lg7 7.Lc4 c5 8.Pe2 Pc6 9.Le3 0–0 10.0–0 Pa5 Een zijvariant in dit murw gespeelde systeem. 11.Ld3 b6 12.Tc1 cxd4 Dit ziet er wat vreemd uit, de c-lijn openend voor de witte toren die zich er juist neergepoot heeft, maar was allemaal nog enigszins bekend. 13.cxd4 e6 Zwart wil Lb7 spelen zonder tegen d5 aan te lopen. Carlsen merkt in zijn Chessbase-commentaar op dat zwart met …e6 zijn zwarte velden verzwakt. Daarop richt hij zijn pijlen nu. 14.Dd2 Lb7 15.h4 Sinds jaar en dag hier de hoofdzet. We gaan wroeten bij de zwarte koning. Nemen is niet aan te raden: de dame keert niet terug van haar snackexcursie. 15...Qe7?! Een nonzet volgens Carlsen, en daar heeft zwart al geen tijd voor. 16.h5 Tfc8

17.e5! We vervolgen het spel op de zwarte velden. 17...Txc1 Ivanchuk hoopt zonder torens wat lucht te happen, maar Carlsen zal hem geen adempauze gunnen. 18.Txc1 Tc8 19.Txc8+ Lxc8 20.Lg5 Dc7?! 20...Dd7 ziet er krom uit, maar houdt langer stand, hoewel de situatie weinig aanlokkelijk blijft na 21.Lf6. Zwart heeft, in tegenstelling tot de partij, wel tegenspel tegen pion d4. 21.Lf6 Pc6 22.Dg5! Het is al uit op de zwarte velden, tenzij... 22…h6 En nu zwieren we terug. 23.Dc1 Met penning en aanval op g6. 23...g5 Wit speelt en wint. 24.Lb5 Ld7 25.d5! Alleluia! exd5

26.Pd4 Met stukwinst en einde partij. Lxf6 27.exf6 Dd6 28.Lxc6 Dxf6 29.Lxd7 Dxd4 30.g3 Dc5 31.Dxc5 bxc5 32.Lc6 d4 33.Lb5 Kf8 34.f4 gxf4 35.gxf4 1-0 Wit, zestien jaar, doet wat normale zetten nadat hij heeft besloten dat het gevecht op de zwarte velden plaatsvindt en gooit een van de beste spelers ter wereld er als een kind af. Een wonderlijk ogenschijnlijk eenvoudige partij. Pd4 bracht het laatste stuk in de aanval en bekroonde de omsingeling, bespoedigde de ontmanteling, beklonk de omverwerping.